جنگلهاي شمال(هيركاني و ارسباران):    حدودا 80 گونه درختي و 50 گونه درختچه اي داره، پس فلور گياهيش غنيست.بصورت يك نوار باريك و بلند 800 در 20 الي 70 كيلومتري روي دامنه شمالي كوه البرز، از آستارا تا گليداغي كشيده شده.گسترش عموديش هم از سطح دريا شروع ميشه تا ارتفاع ماكزيمم 2800 متر .شمال ايران اقليم نيمه مديترانه اي داره يعني آب و هواش همونطور كه ميدونيم مرطوب و معتدله.پس بارندگيش هم بايد خوب باشه (متوسط سالي هزار ميليمتر؛ حداكثر2000 و حداقل600) منتها هرچي از سمت غرب به شرق ميريم بارندگي كمتر ميشه.ميدونيم كه بارندگي شمال در تمام طول سال منظم نيست.بهار و پاييز بيشتر بارندگي ميشه و تابستون كمتر.قسمت غرب جنگلهاي شمال يك ماه درسال خشكي دارن.قسمت مركز دوماه و شرق سه ماه.بيشترم قسمتهاي قشلاقي و جلگه اي فصل خشك دارن خيلي جاهاي شمال هستن كه اصلا فصل خشك ندارن(جاهاييكه ارتفاع 1000 متر و بالاتر دارن).با افزايش ارتفاع از سطح دريا، بارندگي ابتدا زياد ميشه و دوباره از يه ارتفاعي ببعد كم ميشه.ميتوني متوسط درجه حرارت جنگلهاي شمال رو پيش بيني كني؟ بين15 تا 18 درجه سانتيگراده حداكثر بين 28 تا 35 و حداقل 1 تا 4- هست.حالا من نميدونم چرا ميگن شمال برف نمياد! ولي زمستونا توي راشستان ها برف تا بيشتر از يه متر هم ميرسه.خاك جنگلهاي شمال تحول يافته س و تيپش هم يا راندزين يا قهوه اي جنگلي(آهكي/اتروف/هيدرومورف) و ارتفاعات بالاتر رانكر و جلگه ها هيدرومورف و آبرفتي هست.سنگ مادر اكثرا آهكي ژوراسيك و كرتاسه س بخاطر همينم ما توي طرح جنگلداري همه رو بدون آزمايش رو هوا نوشتيم آهكي! ايشالا كه شانس بياريم چون بعضي جاهاش ماسه و لوميه! ميدونستي جنگلهاي شمال شبيه جنگلهاي پهن برگ مخلوط اروپاي مركزي، شمال تركيه و قفقازه؟ تازه از نظر تعداد و تنوع غني تر هم هست.جنگلهاي شمال بطور طبيعي پيسه آ و كاج و لاريكس نداره.و بطور كلي سوزني برگ صنعتي نداره، علتش اينه كه در دوران سوم زمين شناسي يخچالها به اين منطقه وارد نشده ن.سرخدار و زربين رو بطور پراكنده در قسمتهاي مديترانه اي داره.در ارتفاعات و مراتع ييلاقي پيرو و ماي مرز هم ديده ميشه.همينطور نوش(سرو تبريزي و سرو خمره اي) در علي آباد گرگان، در شرق ارس هم داريم كه جزو جنگلهاي شمال محسوب نميشه.در اوايل دوران چهارم زمين شناسي هوا سردتر و بارندگي بيشتر شده و نتيجه ش گونه هاي كنوني شمال مثل راش هست.شمال يه سري جامعه بلوط - شمشاد داره كه چون در مناطق جلگه اي واقع شده ن و چوب خيلي خوبي دارن مورد بهره برداري شديد قرار گرفته ن و اكثرا تبديل شده ن به مزرعه يا باغ چاي و مركبات يا جاشون ويلا ساختن.يه سري هم جامعه بلوط - ممرزستان داره كه اكثرا روي شيبهاي جنوبي و آفتابگير قرار اينا هم مورد توجه چوپانها و جنگل نشينان قرار گرفتن و بهره برداري ميشن و هرچي گاوسرا و گوسفندسراس در دل اونها ساختن.در ضمن چوب بلوط به يه دردهايي ميخوره كه باعث شده اين دوتا جامعه بيشتر از راشستانها تخريب بشن.در دهه 20تا40 چوب بلوط رو بعنوان تخته بشكه صادر ميكردن يا براي تراورس راه اهن يا تخته لت مصرف ميشد.جامعه هاي لورستان و اوريستان هم در ارتفاعات بالا براي تامين چوب مورد نياز روستاييان ييلاق تخريب ميشن.حالا با اين همه تخريب بايد چيكار كرد؟ اولا بايد بهره برداري رو اصولي كرد كه تجديد حيات طبيعي بشه.ثانيا بايد جنگلهاي خراب رو درست كرد.با تجديد حيات طبيعي و مصنوعي(بذركاري و نهالكاري با گونه هاي بومي افرا،بلوط،توسكا...)  جنگلهاي ارسباران كه در شمال غربي ايران(شمال شرقي استان اذربايجان شرقي بين گيلان تا مرز آذربايجان) واقعند نيزجزو جنگلهاي شمال محسوب ميشوند. جنگلهايي هستن كوهستاني اما پهن برگ و مخلوط.يه چيزي بين حالت نم پسند جنگلهاي شمال و نيمه خشكي پسند استپ ها وجنگلهاي زاگرس. تخريب اونها بيش از جنگلهاي البرز هست.نمونه درختاش كرب/داغداغان/زبان گنجشك/اوري/سماق...هستن.

جنگلهاي زاگرس:    ميدونيم كه كوههاي زاگرس از شمالغرب تا جنوب غربي ايران كشيده شده ن.اين كوهها ابرهاي باران زا رو از درياي مديترانه جذب ميكنن و شرايط وجود جنگل رو پديد ميارن.اين جنگلها از پيرانشهرآذربايجان غربي شروع ميشه تا استان فارس.بيش از1000 در 50 الي 100كيلومتر هست اما بصورت منقطع.فقط در قسمت كوه بختياري پيوسته ميشه.مساحتش قديم بالاي 10 مليون هكتار بوده.بعد هي ازش بهره برداري كردن خرابش كردن تا الان نصف شده كه اونم بيشترش بلوط ايرانيه و باز يه سري بلوط ديگه.بين 400 تا600 ميليمتر بارش داره بيشتر در بهار و پاييز.ماكزيمم بارش رو ارتفاعات زردكوه و تونل كوهرنگ داره( تا سالي 1000ميليمتر).حرارت 12تا 18 درجه س و ارتفاعاتش زمستانها برف مياد.شمال زاگرس يخبندان هم داره.پس اقليمش ميشه مديترانه اي كه زمستانهاش سرد و تابستونهاش خشكه و اين خشكي ممكنه تا 4ماه هم برسه.خاكش در اثر فرسايش از بين رفته خيلي جاها سنگ مادر ديده ميشه.تيپ خاك راندزين،قهوه اي جنگلي، و ليتوسل با سنگ مادر آهكي كرتاسه.گونه هاشم خوشمزه ن! بادام/آلبالو/انجير/گردو/انار/توت/زيتون/ و مهمتر از همه انواع بلوط... جنوب و جنوب شرقي زاگرس از انواع بلوط فقط بلوط ايراني رو داره اما كردستان تعداد و تنوع بلوطش بيشتره.بطور كلي از پايين به بالا در جنگلهاي زاگرس 4 جامعه جنگلي قابل تفكيكه : 3200 متر جامعه ارس/ 1300 متر جامعه بلوط ايراني/ جامعه بادام بنه/ جامعه بادام(بخورك).....جنگلهاي زاگرس بخاطر قطع بي رويه و چراي دام شاخه زاد شده ن.و فقط قسمتهايي از كردستان و ياسوج بلوط دانه زاد دارن.جنگل تنك با تاج پوشش زير0/5 و حجم سرپاي 30 تا 50 مترمكعب.ميزان رويش حداكثر يك مترمكعب در هكتار درسال هست.درختها بخاطر قطع سرشاخه هاي شكل طبيعيشونو از دست داده ن و كوتاه و قطور با فاصله زياد از هم شده ن.بخاطر صدمه قدرت بذردهي ندارن اگرهم بذر بدن فاقد قوه ناميه س. اگر هم بذر سالم باشه يا حيوانات مثل گراز و موش يا حشرات اونو از بين ميبرن يا ميخورن بقيه بذرهاي سالم رو هم روستاييها جمع ميكنن.آخر اگر بذري باقي موند و سبز شد موقع چرا ميخورنش! پس تجديد حيات طبيعي عملا غيرممكنه.خب پس چيكار كنيم؟ دوتا راه هست. اگه جايي هنوز ميشه تجديد حيات طبيعي داشته باشيم بايد محصورش كنيم و عمليات پرورشي توش انجام بديم مثل تنك كردن و تقويت پايه هاي مادري و كلا شرايط رو براي تجديد حيات طبيعي آماده كنيم.و همزمان جنگلكاري هم بكنيم بصورت واكاري.اما اگه جايي ديگه تجديد حيات طبيعي امكان نداره با گونه هاي بومي جنگلكاريش كنيم.اگرم خواستيم گونه خارجي وارد كنيم حواسمون به سرماي زمستون و خشكي تابستون و سنگ مادر آهكي باشه.

جنگلهاي ايران و توراني (فلات مركزي):    خود اين جنگلها به دو دسته جنگلهاي بياباني و جنگلهاي كوهستاني فلات مركزي تقسيم ميشن.

يه سري منطقه خشك و نيمه خشك گرم و كم باران با خاك شورن كه اصولا غير جنگلي محسوب ميشن.اما چون خيلي وسيع(3مليون هكتار) و ناهموارن تنوع اقليمي شون  زياده و رويشهاي مختلف استپي و استپي كوهستاني و بياباني رو پديد آوردن.چون آب زير قشري در خاك وجود داره و گونه ها به گرما و خشكي و شوري مقاوم هستن، درخت و درختچه و بوته بوجود اومدن كه از لحاظ جنگل شناسي اينا واقعا جنگل نيستن ولي چون از آب و خاك و حيات وحش محافظت ميكنن اسمشونو گذاشتن جنگل.

جنگلهاي بياباني شامل مناطق كويري و نيمه كويري و استپي فلات كه در دشت هستن ميشه.اغلب درختچه و بوته داره.مثل تاغ و گز و اسكنبيل و قچ.مخلوط تاغ و گز هم جامعه تاغز رو اونجا بوجود ميارن.جاهاييكه آب يا رود زير قشري داره تراكم اين جوامع بيشتره.پوشش گياهي حاشيه كوير نمك و لوت رو كه خراب ميكنن باعث طوفان شن و تخريب روستاها و مزارع ميشه.گونه هاي اين منطقه اسماشون از همه بامزه تره! كلاه مير حسن/ ريش بز/ كاروان كش / شوره/ اسكنبيل/...

جنگلهاي كوهستاني فلات مركزي:    از 1500 متر به بالا شرايطش از بياباني بهتره.بارش بيشتر.حرارت كمتر.برف هم داره كه وقتي آب ميشه خاك رو مرطوب ميكنه.بخاطر اين شرايط بخصوص در شيب جنوبي البرز، كوهستانهاي آذربايجان، خراسان و كرمان و ...درخت و درختچه داريم. البته تنك.از ارتفاع 1300 متر تا1800 جامعه پسته و بادام داريم.و از 1700 تا 2500 جامعه ارس يا سرو كوهي داريم.نمونه گونه هاي اين منطقه شيرخشت/بادام/ بادام كوهي/زرشك/ارس/سيب/...هستن.پسته معمولي فقط در شمال شرقي خراسان نزديك مرز ايران و افغانستان(خواجه كلات) داريم.بنه و خنجوك رو اما در بيشتر قسمتها داريم.اون پسته اي كه بصورت آجيل ميخوريم حاصل پيوند پسته خوراكي با خنجوك يا پسته وحشيه كه در باغهاي كرمان و رفسنجان و كرمان كاشته ميشه.پسته ميتونه بخوبي سرما و خشكي رو تحمل كنه.در كوههاي مكران ارس گونه غالب و تنها سوزني برگ بومي ايرانه كه اينجا ظاهر ميشه.يكي از رويشگاههاي جالب ارس دره گوه گنو نزديك بندر عباسه كه با زيتون ظاهر ميشه.دامنه جنوبي البرز و كوههاي شمال آذربايجان تا دامنه آرارات تا تركيه بجز ارس گونه هاي ديگه سرو كوهي رو هم داره.(گونه هاي سرو كوهي : ارس/چتنه/سرو كوهي/اردوج/پيرو/ماي مرز/لمبير) همراه با سرو كوهي زرشك و شيرخشت و زالزالك و...هم داريم.اين جنگلها براي چراي تابستانه ييلاق خوبن بخاطر همين تخريب شدن.

جنگلهاي ساحل خليج فارس و درياي عمان:    بطور پراكنده گاهي متراكم گاهي تنك در خوزستان و بوشهر و هرمزگان و جنوب سيستان بلوچستان جزاير تنگه هرمز و خليج فارس قرار گرفته .اقليم نيمه استوايي داره.يعني خشك و گرمسيريه يخبندان هم نداره. خاكش شور و آهكيه.خرما هم كه خوراك اين جنگلاس!ديگه كناروشيشم و كهورك و جغجغه وكرت هم داره.اطراف سيرجان و بم زيتون هم داره.تازه اينجا مانگرو هم داريم.بين بندر لنگه و بندر عباس، قشم و چاه بهار و ميناب.حفظ مانگروها از نظر صنعتي واكولوژيك و حفظ تالابهاي ساحلي  مهمه.

 

 

 

بيا بيا نترس! هم تو يه ذره با جنگلاي كشورت آشنا ميشي، (البته برات ساده نوشتم).هم من هروقت چشمم به وبلاگم بيفته يه فايده اي براي كنكور فوق ليسانسم داره!